Funkcja WYSZUKAJ.PIONOWO pozwala wyszukiwać dane nie tylko po pełnym tekście, ale także po jego fragmencie – dzięki użyciu wieloznaczników (tzw. wildcards) i prostych funkcji tekstowych. Ten poradnik pokazuje krok po kroku, jak zbudować takie formuły w sposób prosty i odporny na zmiany w danych.
Czym jest WYSZUKAJ.PIONOWO?
WYSZUKAJ.PIONOWO (ang. VLOOKUP) służy do wyszukiwania wartości w pierwszej kolumnie tabeli i zwrócenia powiązanej informacji z jednej z kolumn po prawej stronie.
Najczęściej wykorzystuje się ją do:
- wyszukiwania ceny po kodzie produktu,
- pobierania danych klienta po numerze NIP,
- łączenia danych z wielu plików (np. zamówienia, kadry, magazyn).
Ważne: funkcja zawsze szuka w pierwszej (najbardziej lewej) kolumnie zaznaczonego zakresu i zwraca wynik z kolumny na prawo.
Składnia funkcji WYSZUKAJ.PIONOWO
Standardowa postać funkcji wygląda tak:
=WYSZUKAJ.PIONOWO(szukana_wartość; tabela; nr_kolumny; [przeszukiwany_zakres])
Omówienie argumentów:
- szukana_wartość – to, czego szukasz (np. kod produktu, fragment nazwy);
- tabela – zakres komórek, w którym odbywa się wyszukiwanie (pierwsza kolumna musi zawierać wartości, po których szukasz);
- nr_kolumny – numer kolumny w tym zakresie, z której ma zostać zwrócony wynik (1 oznacza pierwszą kolumnę, 2 – drugą itd.);
- przeszukiwany_zakres – określa tryb dopasowania: FAŁSZ (0) – wyszukiwanie dokładne, PRAWDA (1) – przybliżone.
Do wyszukiwania fragmentu tekstu niemal zawsze używaj trybu FAŁSZ, aby mieć pełną kontrolę nad dopasowaniem.
Wieloznaczniki (wildcards) w wyszukiwaniu tekstu
W funkcjach wyszukiwania (w tym WYSZUKAJ.PIONOWO) możesz używać tzw. wieloznaczników, aby odszukiwać dane na podstawie fragmentu tekstu. Standardowe wieloznaczniki (zgodne z Excelem i Arkuszami Google):
- * – zastępuje dowolną liczbę znaków (także zero znaków);
- ? – zastępuje dokładnie jeden znak;
- ~ – służy do „ucieczki” (escape) przed specjalnymi znakami
*i?(np. szukanie dosłownego*ABC).
W praktyce oznacza to, że w argumencie szukana_wartość możesz wpisać m.in.:
- Zawiera –
"*ABC*"znajdzie tekst, który zawiera „ABC” gdziekolwiek w środku; - Zaczyna się od –
"ABC*"znajdzie tekst rozpoczynający się od „ABC”; - Kończy się na –
"*ABC"znajdzie tekst kończący się na „ABC”.
Wyszukiwanie fragmentu tekstu z wieloznacznikami
Załóżmy, że masz tabelę produktów:
| A (kod) | B (nazwa produktu) | C (cena) |
|---|---|---|
| P001 | Kawa Arabica 250g | 18,99 |
| P002 | Herbata zielona 100g | 12,50 |
| P003 | Kawa Robusta 1kg | 45,00 |
| P004 | Kawa zbożowa klasyczna | 9,99 |
Zakres danych: A2:C5.
Szukanie po fragmencie nazwy (tekst zawiera słowo)
Chcesz znaleźć cenę produktu, którego nazwa zawiera słowo „Kawa”. Użyj formuły:
=WYSZUKAJ.PIONOWO("*Kawa*"; A2:C5; 3; FAŁSZ)
Co oznaczają poszczególne elementy formuły:
- Wzorzec –
*Kawa*wskazuje, że szukasz tekstu zawierającego „Kawa”; - Zakres –
A2:C5to tabela, w której szukasz (pierwsza kolumna to „Kod”); - Kolumna –
3nakazuje zwrócić wartość z trzeciej kolumny (cena); - Tryb dopasowania –
FAŁSZwymusza dopasowanie dokładne z obsługą wieloznaczników.
Aby formuła zadziałała, kryterium musi leżeć w pierwszej kolumnie zakresu wyszukiwania. Jeśli szukany fragment jest w innej kolumnie (np. w nazwie produktu w kolumnie B), skorzystaj z rozwiązań opisanych niżej w sekcji „Gdy fragment tekstu nie jest w pierwszej kolumnie tabeli”.
Szukanie po początku tekstu (zaczyna się od…)
Chcesz znaleźć produkt, którego kod zaczyna się na „P00”. Użyj:
=WYSZUKAJ.PIONOWO("P00*"; A2:C5; 2; FAŁSZ)
Wynikiem będzie nazwa produktu z kolumny B (druga kolumna), bo wzorzec P00* dopasuje wszystkie kody rozpoczynające się od „P00”.
Szukanie po końcówce tekstu (kończy się na…)
Chcesz znaleźć zapis w kolumnie z identyfikatorem, który kończy się na „-2024”. Użyj:
=WYSZUKAJ.PIONOWO("*-2024"; A2:C100; 2; FAŁSZ)
W ten sposób wyszukasz rekordy zakończone określonym sufiksem (np. rok, typ dokumentu).
Gdy fragment tekstu nie jest w pierwszej kolumnie tabeli
Klasyczna WYSZUKAJ.PIONOWO ma jedno ważne ograniczenie: szuka tylko po pierwszej kolumnie zaznaczonego zakresu. Poniżej trzy praktyczne rozwiązania:
Przesunąć lub skopiować kolumnę
Najprościej przebudować układ: skopiuj kolumnę z tekstem (np. „Nazwa produktu”) na lewo, aby stała się pierwszą kolumną tabeli, a następnie dopasuj zakres w formule WYSZUKAJ.PIONOWO do nowej struktury. To dobre rozwiązanie, gdy masz wpływ na układ danych.
Użyć funkcji tekstowych LEWY / FRAGMENT.TEKSTU
Gdy chcesz szukać po konkretnym fragmencie (np. pierwszych czterech znakach kodu), najpierw wyciągnij ten fragment, a dopiero potem użyj WYSZUKAJ.PIONOWO. Przykład wyciągnięcia 4 znaków od lewej:
=LEWY(A2; 4)
Jeśli fragment leży w środku tekstu (np. znaki 5–8), użyj:
=FRAGMENT.TEKSTU(A2; 5; 4)
Ten sam fragment wyciągnij w tabeli źródłowej (kolumna pomocnicza) i po nim dokonuj wyszukiwania.
Zastosować nowsze funkcje (X.WYSZUKAJ, INDEKS + PODAJ.POZYCJĘ)
Nowsza funkcja X.WYSZUKAJ (Microsoft 365) pozwala szukać w dowolnej kolumnie, a nie tylko w pierwszej, wspiera wieloznaczniki i wiele warunków. Alternatywnie użyj kombinacji INDEKS + PODAJ.POZYCJĘ, którą Microsoft wskazuje jako bardziej uniwersalną od WYSZUKAJ.PIONOWO w złożonych scenariuszach.
Wyszukiwanie fragmentu tekstu w Google Arkuszach
W Google Arkuszach funkcja ma identyczną nazwę WYSZUKAJ.PIONOWO i zbliżoną składnię:
=WYSZUKAJ.PIONOWO(szukana_wartość; zakres; indeks; [sortowane])
Najważniejsze różnice i zasady:
- szukana_wartość – może zawierać wieloznaczniki
*i?, co pozwala na wyszukiwanie po fragmencie tekstu; - zakres – tabela z danymi (pierwsza kolumna musi zawierać wartości wyszukiwania);
- indeks – numer kolumny w zakresie, z której ma zostać zwrócona wartość;
- sortowane – TRUE/FALSE (odpowiednik PRAWDA/FAŁSZ).
Zasady używania wieloznaczników są takie same jak w Excelu (fragment tekstu, początek, koniec, pojedynczy znak).
Typowe błędy i pułapki przy wyszukiwaniu fragmentu tekstu
Błąd #N/D! (nie znaleziono)
Przy wyszukiwaniu fragmentu tekstu błąd #N/D! pojawia się m.in., gdy:
- wieloznacznik jest wpisany niepoprawnie (np.
* Kawa *z dodatkowymi spacjami), - fragment nie istnieje w danych,
- szukasz w złej kolumnie (nie w pierwszej kolumnie zakresu).
Zamiast pokazywać błąd użytkownikowi, ukryj go funkcją JEŻELI.BŁĄD (zwróci pusty tekst lub komunikat). Przykład:
=JEŻELI.BŁĄD(WYSZUKAJ.PIONOWO("*Kawa*"; A2:C100; 3; FAŁSZ); "")
Zera zamiast pustych komórek
Gdy zamiast pustych komórek pojawiają się zera, „doklej” pusty znak "" do wartości zwracanej lub wyszukiwanej, aby Excel potraktował ją jak tekst:
=WYSZUKAJ.PIONOWO("*Kawa*"; A2:C100; 3; FAŁSZ) & ""
Przybliżone vs dokładne dopasowanie
Porównanie trybów dopasowania:
| Tryb | Kiedy używać | Wymagania |
|---|---|---|
| PRAWDA (przybliżone) | przedziały liczbowe (np. widełki wynagrodzeń) | dane posortowane rosnąco |
| FAŁSZ (dokładne) | fragmenty tekstu, identyfikatory, wyszukiwanie z wieloznacznikami | brak specjalnych wymagań |
Przy wyszukiwaniu tekstu z wieloznacznikami niemal zawsze stosuj FAŁSZ.
Kiedy warto rozważyć inne funkcje niż WYSZUKAJ.PIONOWO
Choć WYSZUKAJ.PIONOWO to klasyka, w złożonych scenariuszach lepsze mogą być:
- X.WYSZUKAJ – nowsza, elastyczniejsza funkcja w Microsoft 365; wspiera wyszukiwanie w dowolnych kolumnach, wiele warunków i wieloznaczniki;
- INDEKS + PODAJ.POZYCJĘ – omija ograniczenia WYSZUKAJ.PIONOWO (np. wyszukiwanie po kolumnie innej niż pierwsza) i dobrze radzi sobie w dynamicznych układach danych;
- LEWY i FRAGMENT.TEKSTU – gdy najpierw trzeba „wyciągnąć” część tekstu i na jej podstawie zbudować klucz wyszukiwania.
Łącząc WYSZUKAJ.PIONOWO z wieloznacznikami i prostymi funkcjami tekstowymi, zbudujesz elastyczne formuły: od „zaczyna się od…” po wyszukiwanie fragmentu w środku identyfikatora – zarówno w Excelu, jak i w Google Arkuszach.
